ปวดข้อมือฝั่งหัวแม่มือเรื้อรัง (de Quervain's tenosynovitis) รักษาด้วยเข็มเล็กๆ ภายใต้อัลตราซาวด์ — ทางเลือกใหม่ที่ไม่ต้องผ่าตัด

 

ปวดข้อมือฝั่งหัวแม่มือมาหลายเดือน

อุ้มลูก ยกของ บิดผ้า ปวดร้าวขึ้นไปถึงแขน

หลายคนเชื่อว่า "ถ้าฉีดยาแล้วไม่หาย ก็ต้องผ่าตัดเท่านั้น"

แต่ความจริง วันนี้มีทางเลือกใหม่ที่ไม่ต้องลงมีด ไม่ต้องเย็บแผล ใช้แค่เข็มเล็กๆ ภายใต้อัลตราซาวด์ ใช้เวลา 15 นาที กลับบ้านได้เลย

―――――――――――――――――――――――

ปวดข้อมือฝั่งหัวแม่มือเรื้อรัง (de Quervain's tenosynovitis) รักษาด้วยเข็มเล็กๆ ภายใต้อัลตราซาวด์ — ทางเลือกใหม่ที่ไม่ต้องผ่าตัด

―――――――――――――――――――――――

"คุณหมอ ปวดข้อมือฝั่งหัวแม่มือมาเกือบปีแล้วครับ ตอนแรกฉีดยาแล้วดีขึ้น แต่กลับมาเป็นใหม่ ตอนนี้บิดผ้า อุ้มหลาน ใส่กระเป๋าสะพายข้าง เจ็บไปหมด หมอที่อื่นบอกให้ผ่าตัด แต่ผมกลัวมาก ไม่อยากเย็บแผล มีทางอื่นไหมครับ?"

นี่คือคำถามที่ได้ยินบ่อยมากในคลินิกครับ โรคที่กำลังพูดถึงคือ "เอ็นนิ้วโป้งอักเสบ" หรือชื่อทางการแพทย์ว่า "เดอ เกอร์แวง (de Quervain's tenosynovitis)"

ทำความรู้จักกับโรคเดอ เกอร์แวง

บริเวณข้อมือฝั่งหัวแม่มือ มีปลอกหุ้มเอ็นบางๆ ครอบเส้นเอ็นสองเส้นที่ใช้กางและเหยียดหัวแม่มือ

เมื่อใช้งานข้อมือซ้ำๆ เช่น อุ้มลูก ยกของหนัก บิดผ้า เล่นมือถือเป็นเวลานาน ปลอกหุ้มเอ็นจะหนาตัวขึ้นและบีบรัดเส้นเอ็นข้างใน เกิดการเสียดสีและอักเสบ

อาการที่พบบ่อย:

[1] ปวดบริเวณข้อมือฝั่งหัวแม่มือ มักเป็นจุดเฉพาะที่

[2] ปวดเวลากางหัวแม่มือ บิดข้อมือ หรือเหยียดนิ้วโป้ง

[3] อาการแย่ลงเวลาอุ้มเด็ก บิดผ้า ใช้กรรไกร หรือเล่นมือถือ

[4] บางคนคลำได้ก้อนนูนเล็กๆ ที่ข้อมือ กดแล้วเจ็บ

ใครเสี่ยงเป็นโรคนี้บ้าง

[1] ผู้หญิง โดยเฉพาะวัยกลางคน เป็นมากกว่าผู้ชายถึงหกเท่า

[2] คุณแม่หลังคลอด โดยเฉพาะคลอดบุตรคนแรกและตั้งครรภ์นานกว่าสี่สิบสัปดาห์ เพราะอุ้มลูกในท่าที่งอข้อมือซ้ำๆ

[3] ผู้ที่ทำงานใช้ข้อมือซ้ำๆ เช่น แม่บ้านบิดผ้า ช่างเย็บผ้า พนักงานพิมพ์ดีด ผู้สูงอายุที่เล่นมือถือนาน

[4] ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน

การวินิจฉัย

แพทย์จะตรวจร่างกายโดย "กดบริเวณข้อมือฝั่งหัวแม่มือ" แล้วให้คนไข้กำหัวแม่มือไว้ในกำปั้น แล้วบิดข้อมือลงทางด้านนิ้วก้อย ถ้าปวดขึ้นมาทันที ค่อนข้างชัดว่าเป็นโรคนี้

เครื่องอัลตราซาวด์ (Ultrasound) ช่วยยืนยันการวินิจฉัย และเผยความจริงสำคัญที่หลายคนไม่รู้

"คนที่เป็นโรคนี้ มากกว่าแปดสิบเปอร์เซ็นต์ มีผนังกั้นเอ็นเป็นช่องแยก"

ทำไมเรื่องผนังกั้นถึงสำคัญ

ปลอกหุ้มเอ็นนิ้วโป้งของคนทั่วไป มักมีผนังกั้นแบ่งเป็นสองช่องย่อย เส้นเอ็นสองเส้นวิ่งคนละช่อง

ถ้าฉีดยาแบบไม่ใช้อัลตราซาวด์นำทาง ยาจะเข้าได้แค่ช่องเดียว ส่วนเส้นเอ็นในอีกช่องไม่ได้รับยา จึงเป็นเหตุผลที่ "บางคนฉีดยาแล้วไม่หาย" หรือ "หายแล้วกลับมาเป็นใหม่"

นี่คือเหตุผลที่การรักษาภายใต้อัลตราซาวด์ มีโอกาสสำเร็จสูงกว่าการรักษาแบบเดิมที่คลำเอาเอง

ทางเลือกการรักษาตามลำดับความรุนแรง

[1] ขั้นแรก ปรับพฤติกรรม + ใส่อุปกรณ์พยุงข้อมือและหัวแม่มือ

[2] ยาแก้อักเสบ + ทำกายภาพบำบัด

[3] ฉีดยาสเตียรอยด์ภายใต้อัลตราซาวด์ — ผลลัพธ์ดีกว่าฉีดแบบคลำเอาเองอย่างมีนัยสำคัญ

[4] ถ้าฉีดสองครั้งแล้วยังเป็นใหม่ — ไม่จำเป็นต้องไปผ่าตัดเปิดเสมอไป

[5] ทางเลือกใหม่ การปล่อยปลอกหุ้มเอ็นด้วยเข็มภายใต้อัลตราซาวด์ (Ultrasound-Guided Percutaneous Release)

การปล่อยปลอกหุ้มเอ็นด้วยเข็มภายใต้อัลตราซาวด์ (Ultrasound-Guided Percutaneous Release) คืออะไร

เทคนิคนี้คือการใช้เข็มเบอร์เล็ก ค่อยๆ ตัดปลอกหุ้มเอ็นที่หนาตัวและบีบรัดเส้นเอ็น ภายใต้การมองเห็นด้วยอัลตราซาวด์ตลอดเวลา

ขั้นตอนแบบสรุป:

[1] ฉีดยาชาเฉพาะที่บริเวณข้อมือ

[2] ใช้อัลตราซาวด์มองเห็นเส้นเอ็น ปลอกหุ้ม เส้นเลือด และเส้นประสาทอย่างชัดเจน

[3] แทงเข็มเบอร์เล็กผ่านผิวหนัง ค่อยๆ ตัดปลอกหุ้มเอ็นที่บีบรัด

[4] ถ้ามีผนังกั้นช่องเอ็น สามารถจัดการได้พร้อมกันในการรักษาครั้งเดียว

[5] ฉีดยาสเตียรอยด์ปริมาณน้อยเพื่อลดการอักเสบหลังหัตถการ

[6] ปิดแผลด้วยพลาสเตอร์เล็กๆ ไม่ต้องเย็บ

ใช้เวลาประมาณสิบห้านาที กลับบ้านได้เลย ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล

ข้อดีของวิธีนี้

[1] ไม่ต้องผ่าตัดเปิดแผล ไม่ต้องเย็บแผล

[2] ใช้เวลาสั้น พักฟื้นเร็ว กลับไปทำงานได้ภายในสองถึงสามวัน

[3] มีงานวิจัยรายงานผลสำเร็จ "เก้าสิบเปอร์เซ็นต์" จากการรักษาครั้งเดียว

[4] อัตราการบาดเจ็บของเส้นประสาทและเส้นเลือดต่ำมาก เพราะเห็นทุกอย่างผ่านอัลตราซาวด์

[5] ค่าใช้จ่ายต่ำกว่าการผ่าตัดในห้องผ่าตัด

[6] แผลเล็กแทบไม่เห็น ไม่เป็นแผลเป็น

ใครเหมาะกับการรักษาวิธีนี้

[1] ผู้ที่ปรับพฤติกรรมและฉีดยาแล้วยังเป็นซ้ำ

[2] ผู้ที่ไม่อยากผ่าตัดเปิด ไม่อยากมีแผลเป็น

[3] ผู้ที่ต้องรีบกลับไปทำงาน ไม่สะดวกพักนาน

[4] ผู้ที่อัลตราซาวด์พบว่ามีผนังกั้นเอ็น ซึ่งเป็นสาเหตุที่ฉีดยาแล้วไม่หาย

[5] ผู้สูงอายุที่ไม่อยากเสี่ยงกับการดมยาสลบ

คนไข้ตัวอย่าง

คุณแม่อายุ 38 ปี คลอดบุตรคนแรกได้แปดเดือน เริ่มปวดข้อมือฝั่งหัวแม่มือตั้งแต่ตอนลูกอายุสองเดือน อุ้มลูกแล้วเจ็บมาก บิดผ้าอ้อมไม่ได้เลย

ตรวจอัลตราซาวด์พบว่าปลอกหุ้มเอ็นหนาผิดปกติ มีน้ำในปลอก และพบ "ผนังกั้นเอ็นเป็นช่องแยก"

หลังฉีดยาภายใต้อัลตราซาวด์ครั้งแรก อาการดีขึ้นหกสิบเปอร์เซ็นต์ แต่กลับมาเป็นใหม่ใน 3 เดือน หลังจากปฏิเสธการผ่าตัดเปิด เลือกทำหัตถการปล่อยปลอกหุ้มเอ็นด้วยเข็มภายใต้อัลตราซาวด์

หลังทำหัตถการสองสัปดาห์ อุ้มลูกได้สบาย ทำงานบ้านได้ปกติ และอาการคงที่ตลอดการติดตามอาการ 6 เดือน

คำถามที่พบบ่อย

"เจ็บไหมตอนทำ?"

ฉีดยาชาก่อน ทำให้เจ็บแค่ตอนแทงเข็มยาชาเข้าไป หลังจากนั้นแทบไม่รู้สึกอะไรเลย

"พักฟื้นนานไหม?"

ส่วนใหญ่กลับไปทำงานเบาๆ ได้ในสองถึงสามวัน หลีกเลี่ยงยกของหนักประมาณสองสัปดาห์

"กลับมาเป็นใหม่ไหม?"

จากการศึกษาในต่างประเทศ อัตราหายขาดประมาณเก้าสิบเปอร์เซ็นต์ และคงผลในระยะยาว ส่วนคนที่กลับมาเป็นอาจเป็นเพราะใช้งานข้อมือหนักเหมือนเดิม ต้องปรับพฤติกรรมร่วมด้วย

"ทำได้ทุกคนไหม?"

ไม่จำเป็นครับ ต้องประเมินก่อนว่ามีข้อบ่งชี้เหมาะสมหรือไม่ ลักษณะกายวิภาคปลอกหุ้มเอ็นแบบไหน เคยรักษามาแบบไหนบ้าง และต้องไม่มีการติดเชื้อในบริเวณที่จะทำ

"ราคาแพงกว่าผ่าตัดไหม?"

โดยทั่วไปต้นทุนต่ำกว่าการผ่าตัดในห้องผ่าตัด เพราะไม่ต้องใช้ห้องผ่าตัด ไม่ต้องดมยา ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล

สรุป

เอ็นนิ้วโป้งอักเสบ (de Quervain's tenosynovitis) เป็นโรคที่พบบ่อย โดยเฉพาะในคุณแม่หลังคลอดและผู้ที่ใช้ข้อมือซ้ำๆ

ไม่ใช่ทุกคนที่ฉีดยาแล้วไม่หาย จะต้องเข้าห้องผ่าตัดเสมอไป

ทางเลือกของการปล่อยปลอกหุ้มเอ็นด้วยเข็มภายใต้อัลตราซาวด์ (Ultrasound-Guided Percutaneous Release) เป็นทางสายกลางที่มีหลักฐานทางการแพทย์รองรับ ใช้เวลาสั้น พักฟื้นเร็ว ผลลัพธ์ดี และไม่ทิ้งแผลเป็น

สำคัญที่สุดคือ "การวินิจฉัยที่ถูกต้องด้วยอัลตราซาวด์" เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะกับลักษณะกายวิภาคและความรุนแรงของโรคในแต่ละคน

―――――――――――――――――――――――

บทความนี้เป็นเพียงข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล หากท่านมีปัญหาเรื่องปวดข้อมือฝั่งหัวแม่มือเรื้อรัง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินและวางแผนการดูแลที่เหมาะสม

ความเจ็บปวดไม่ควรจำกัดชีวิตคุณ หลายกรณีสามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยที่ถูกต้อง เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละคนอย่างแท้จริง

ปรึกษาหมอเก่ง กระดูกและข้อ ธนินนิตย์คลินิก เชียงใหม่

Line OA: @doctorkeng โทร 088-252-3466 เว็บไซต์ doctorkeng.com

―――――――――――――――――――――――

#หมอเก่งกระดูกและข้อ #ธนินนิตย์คลินิก #เดอเกอร์แวง #DeQuervain #ปวดข้อมือ #เอ็นนิ้วโป้งอักเสบ #อัลตราซาวด์ #UltrasoundGuided #PercutaneousRelease #ไม่ผ่าตัด #รักษาปวดไม่ผ่าตัด #คุณแม่หลังคลอด #ปวดข้อมือเรื้อรัง #เชียงใหม่ #คลินิกกระดูกและข้อ