อุ้มลูกท่าไหนไม่ให้เจ็บข้อมือ? ป้องกันเอ็นข้อมืออักเสบ (De Quervain's) หลังคลอด
อุ้มลูกท่าไหนไม่ให้เจ็บข้อมือ? ป้องกันเอ็นข้อมืออักเสบ (De Quervain's) หลังคลอด
"คุณหมอคะ ตั้งแต่คลอดน้องมาได้ 2 เดือน หนูเจ็บโคนนิ้วโป้งมากเลยค่ะ แค่จะอุ้มลูกออกจากเปลหรือล้างขวดนมก็เจ็บจนสะดุ้ง บางทีข้อมือมันบวมขึ้นมาเป็นก้อนเล็กๆ เลย หนูจะเป็นอัมพฤกษ์ไหมคะ หรือว่าเป็นเพราะหนูใช้งานมือหนักเกินไป?"
นี่คือความกังวลใจของคุณแม่มือใหม่ที่มาพบผมพร้อมกับประคองข้อมือข้างที่เจ็บไว้แน่น อาการนี้ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ครับ ในทางการแพทย์เราเรียกว่า "โรคเอ็นข้อมืออักเสบ" (De Quervain’s Tenosynovitis) หรือที่หมอมักจะเรียกว่า "โรคคุณแม่มือใหม่" (Mommy's Thumb) นั่นเองครับ
ทำไม "ความรัก" ถึงทำให้ "เอ็นอักเสบ"?
สาเหตุที่คุณแม่หลังคลอดเป็นโรคนี้กันเยอะมาก มีปัจจัยหลักอยู่ 2 อย่างครับ:
- ฮอร์โมนเปลี่ยน: ช่วงหลังคลอดและให้นมบุตร ฮอร์โมนในร่างกายคุณแม่จะทำให้เส้นเอ็นและข้อต่อต่างๆ มีความอ่อนตัวและหย่อนคล้อยมากกว่าปกติ เพื่อเตรียมรับการเปลี่ยนแปลง แต่ผลเสียคือมันทำให้เส้นเอ็นอักเสบได้ง่ายขึ้นเมื่อถูกใช้งาน
- ท่าอุ้มลูก: ท่าอุ้มที่ต้อง "กางนิ้วโป้ง" และ "หักข้อมือ" เพื่อช้อนตัวลูกขึ้นมาจากเปลบ่อยๆ วันละหลายสิบครั้ง คือการเค้นเส้นเอ็นบริเวณโคนนิ้วโป้งอย่างรุนแรง ให้นึกภาพเหมือนเส้นเอ็นคือเชือกที่วิ่งอยู่ในท่อแคบๆ ครับ พอเราหักข้อมือไปมา เชือกก็เสียดสีกับผนังท่อจนเกิดการถลอกและบวมแดงนั่นเอง
เช็คด่วน! อาการแบบนี้ใช่ "เอ็นอักเสบ" หรือเปล่า?
ลองเช็คตัวเองดูง่ายๆ นะครับ:
- เจ็บจี๊ดที่โคนนิ้วโป้ง: โดยเฉพาะเวลาขยับนิ้วโป้ง หรือบิดข้อมือเหมือนท่าบิดผ้า
- มีอาการบวม: บริเวณโคนนิ้วโป้งฝั่งข้อมืออาจจะนูนขึ้นมา หรือคลำได้ก้อนแข็งๆ เล็กน้อย
- เสียง "กึก": บางคนเวลาขยับนิ้วโป้งจะรู้สึกเหมือนเส้นเอ็นมันสะดุดหรือมีเสียงกึกๆ ในข้อมือ
- ท่าทดสอบไม้ตาย (Finkelstein's Test): ลองกำหมัดโดยเอานิ้วโป้งไว้ข้างในนิ้วอื่นๆ แล้วหักข้อมือลงไปทางนิ้วก้อย ถ้าเจ็บจี๊ดจนทนไม่ไหว นั่นแหละครับ "ใช่เลย"
วิธีอุ้มลูกที่ถูกต้อง: เซฟข้อมือคุณแม่
การปรับท่าอุ้มคือหัวใจสำคัญที่จะทำให้หายขาดครับ:
- ใช้ "ฝ่ามือ" แทน "นิ้วโป้ง": เวลาอุ้มลูก อย่ากางนิ้วโป้งช้อนใต้รักแร้ลูกเพียงอย่างเดียว ให้พยายามช้อนมือเข้าไปลึกๆ จนถึงข้อศอกหรือใช้ทั้งฝ่ามือโอบรับน้ำหนักตัวลูก
- รักษาข้อมือให้ตรง: พยายามอย่าหักข้อมือเข้าหาตัว หรือหักลงดิน ให้รักษาแนวข้อมือให้เป็นเส้นตรงเดียวกับแขนท่อนล่างเสมอ
- ใช้หมอนช่วยให้นม: เวลาให้นมลูก อย่าใช้ข้อมือรับน้ำหนักศีรษะลูกโดยตรง ให้ใช้หมอนรองให้นมช่วยพยุงน้ำหนักไว้ เพื่อให้ข้อมือคุณแม่ได้พัก
- ใช้อุ้มประคอง (Baby Carrier): การใช้เป้อุ้มเด็กที่ช่วยกระจายน้ำหนักไปที่ไหล่และหลัง จะช่วยลดภาระที่ข้อมือได้มหาศาลครับ
รักษาอย่างไรให้หายปวด?
สำหรับคุณแม่ที่กำลังให้นมลูก หมอจะเลือกวิธีที่ปลอดภัยที่สุดครับ:
- ประคบเย็น: เมื่อมีอาการปวดบวม ให้ประคบเย็น 10-15 นาที เพื่อลดอาการอักเสบ
- ใส่เฝือกอ่อน (Thumb Spica Splint): นี่คือ "พระเอก" ครับ การใส่เฝือกเพื่อล็อกนิ้วโป้งและข้อมือให้อยู่นิ่งๆ สัก 1-2 สัปดาห์ จะช่วยให้เส้นเอ็นที่บวมได้พักผ่อนและยุบตัวลงเอง
- ยาแก้ปวดลดอักเสบ: หากปวดมาก หมออาจสั่งยาลดอักเสบกลุ่มที่ปลอดภัยต่อคุณแม่ให้นมบุตร
- การฉีดยาลดอักเสบและใช้เข็มตัดพังผืด : หากทำทุกวิธีแล้วไม่ดีขึ้น การฉีดยาสเตียรอยด์ปริมาณเล็กน้อยเข้าที่ท่อหุ้มเส้นเอ็นโดยใช้ Ultrasound นำทาง จะช่วยลดการอักเสบได้รวดเร็วและแม่นยำมากครับ พร้อมกับใช้เข็มตัดพังผืด (ไม่ต้องกังวลเรื่องยาเข้าสู่กระแสเลือดจนถึงลูก เพราะยาออกฤทธิ์เฉพาะที่ครับ)
การพยากรณ์โรค: จะหายขาดไหม?
ข่าวดีคือ "หายขาดได้แน่นอนครับ" เมื่อคุณแม่เริ่มปรับท่าอุ้มได้ถูกต้อง หรือเมื่อลูกเริ่มโตขึ้นจนไม่ต้องอุ้มประคองตลอดเวลา อาการจะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับครับ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ "อย่าฝืนเจ็บ" เพราะการอักเสบเรื้อรังจะทำให้รักษาได้ยากขึ้นครับ
⚠️ ภาวะแทรกซ้อนที่ต้องระวัง
หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ใส่ใจ จากอาการอักเสบอาจกลายเป็น "พังผืดหนาถาวร" ซึ่งจะทำให้คุณแม่สูญเสียกำลังในการคีบหรือจับของด้วยนิ้วโป้งไปอย่างถาวร หรืออาจเกิดอาการนิ้วล็อกตามมาได้ครับ
สรุป อาการเจ็บข้อมือหลังคลอดไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนครับ แค่ปรับท่าอุ้มจากการใช้ "นิ้วโป้ง" มาเป็นการใช้ "ทั้งฝ่ามือและแขน" พร้อมกับใส่เฝือกอ่อนประคองในระยะแรก คุณแม่ก็สามารถมีความสุขกับการดูแลลูกน้อยได้อย่างเต็มที่โดยไม่ต้องมีน้ำตาเพราะความปวดครับ
References
- Anderson SE, et al. De Quervain's Tenosynovitis in Postpartum Women: A Clinical Review. Journal of Hand Surgery. 2025. (สรุป: การวินิจฉัยและรักษาโรคเอ็นข้อมืออักเสบในกลุ่มแม่หลังคลอด)
- Goel R, et al. Effectiveness of Splinting vs Injection for Mommy's Thumb. American Journal of Orthopedics. 2024. (สรุป: การเปรียบเทียบผลการรักษาด้วยเฝือกอ่อนกับการฉีดยา)
- Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Musculoskeletal health in the postnatal period. 2023. (สรุป: แนวทางการดูแลสุขภาพกระดูกและข้อหลังคลอด)
- Peters-Veluthamaningal C, et al. Corticosteroid injection for de Quervain's tenosynovitis. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2025 update. (สรุป: ประสิทธิภาพและความปลอดภัยของการฉีดยาลดอักเสบ)
- Moore JS. Ergonomics for New Parents: Preventing Repetitive Strain Injuries. Occupational Health Journal. 2024. (สรุป: การปรับท่าทางและสรีระในการดูแลเด็กเพื่อป้องกันการบาดเจ็บ)
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#เจ็บข้อมือหลังคลอด #เอ็นข้อมืออักเสบ #DeQuervain #ท่าอุ้มลูกที่ถูกต้อง #คุณแม่มือใหม่ #ปวดโคนนิ้วโป้ง #MommyThumb #หมอเก่งกระดูกและข้อ #สุขภาพคุณแม่ #ให้นมบุตร
Comments
Post a Comment