dequervain

  "ทำไมผู้หญิงถึงถูกโรค 'ปวดโคนนิ้วโป้ง' ตามรังควานมากกว่าผู้ชายถึง 8 เท่า?" "คุณหมอคะ ทำไมเพื่อนป้าที่เป็นผู้หญิงเป็นโรคนี้กันเพียบเลย แต่สามีป้าทำงานหนักกว่าอีก ไม่เห็นเขาจะบ่นปวดข้อมือเลย?" นี่คือคำถามจากคนไข้หญิงวัยกลางคนท่านหนึ่งที่ต้องทนปวดข้อมือจนหยิบจับอะไรไม่ได้ เชื่อไหมครับว่าสถิติทางการแพทย์ระบุชัดเจนว่า ผู้หญิงเสี่ยงเป็นโรคปลอกหุ้มเส้นเอ็นข้อมืออักเสบ (De Quervain) มากกว่าผู้ชายถึง 8-10 เท่า! ไม่ใช่เพราะผู้หญิงไม่อดทนนะครับ แต่เป็นเพราะ "โครงสร้างร่างกาย" และ "บทบาทชีวิต" ที่ธรรมชาติกำหนดมาให้ต่างหาก วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ครับ 1. โครงสร้างข้อมือที่ต่างกัน (มุมกระดูก) ลองสังเกตข้อมือผู้หญิงดูนะครับ มักจะเล็กและเรียวบางกว่าผู้ชาย นอกจากความสวยงามแล้ว ในเชิงวิศวกรรมร่างกาย มุมของกระดูกข้อมือฝั่งนิ้วโป้งของผู้หญิงมักจะมี "ความชัน" มากกว่า การที่เส้นเอ็นต้องวิ่งผ่านมุมที่หักเหมากกว่าผู้ชาย ทำให้เกิดการเสียดสีได้ง่ายขึ้นเปรียบเหมือนสายเบรกจักรยานที่ต้องเลี้ยวโค้งแคบๆ ย่อมสึกหรอไวกว่าทางตรงนั่นเองครับ 2. พ...

  ปวดข้อมือจนน้ำตาเลิก... แค่บิดผ้าหรือจับจอบก็เจ็บจี๊ดเหมือนมีเข็มแทง" นี่คือคำสารภาพของคุณป้า (สมมติชื่อคุณอ้อย) วัย 45 ปี อาชีพชาวสวนที่ต้องใช้ข้อมือทำงานทั้งวัน เธอเดินเข้ามาหาหมอด้วยสภาพที่ข้อมือขวาพันผ้าก๊อซมาหนาเตอะ "หมอคะ ป้าเป็นอะไรไม่รู้ เจ็บตรงโคนนิ้วโป้งมาก รักษามาหลายที่ กินยาก็ไม่หาย จะขยับนิ้วโป้งแต่ละทีแทบขาดใจ" หลังจากตรวจดู ผมพบว่าคุณอ้อยเป็น "โรคปลอกหุ้มเส้นเอ็นข้อมืออักเสบ" (De Quervain's Tenosynovitis) หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า "โรคคุณแม่" หรือ "โรคข้อมืออักเสบ" แต่วันนี้ผมมีวิธีรักษาแบบใหม่ที่ไม่ต้องเปิดแผลยาว ไม่ต้องพักฟื้นนาน มาเล่าให้ฟังครับ ทำไมชาวสวนถึงเป็นโรคนี้กันเยอะ? ลองจินตนาการถึง "อุโมงค์เส้นเอ็น" ที่โคนนิ้วโป้งนะครับ ปกติเส้นเอ็นจะวิ่งผ่านอุโมงค์นี้ได้อย่างราบรื่น แต่ถ้าเราใช้งานข้อมือหนักๆ เช่น การถอนหญ้า การจับจอบ การบิดผ้า หรือแม้แต่การอุ้มหลานนานๆ จะเกิดการเสียดสีจนอุโมงค์นี้ "หนาตัวและแคบลง" พออุโมงค์แคบ เส้นเอ็นก็ขยับลำบาก พยายามจะเคลื่อนที่ก็ไปครูดกับผนังอุโมงค์จนอักเสบบวมเ...

  อุ้มลูกท่าไหนไม่ให้เจ็บข้อมือ? ป้องกันเอ็นข้อมืออักเสบ (De Quervain's) หลังคลอด "คุณหมอคะ ตั้งแต่คลอดน้องมาได้ 2 เดือน หนูเจ็บโคนนิ้วโป้งมากเลยค่ะ แค่จะอุ้มลูกออกจากเปลหรือล้างขวดนมก็เจ็บจนสะดุ้ง บางทีข้อมือมันบวมขึ้นมาเป็นก้อนเล็กๆ เลย หนูจะเป็นอัมพฤกษ์ไหมคะ หรือว่าเป็นเพราะหนูใช้งานมือหนักเกินไป?" นี่คือความกังวลใจของคุณแม่มือใหม่ที่มาพบผมพร้อมกับประคองข้อมือข้างที่เจ็บไว้แน่น อาการนี้ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ครับ ในทางการแพทย์เราเรียกว่า  "โรคเอ็นข้อมืออักเสบ" (De Quervain’s Tenosynovitis)  หรือที่หมอมักจะเรียกว่า  "โรคคุณแม่มือใหม่" (Mommy's Thumb)  นั่นเองครับ ทำไม "ความรัก" ถึงทำให้ "เอ็นอักเสบ"? สาเหตุที่คุณแม่หลังคลอดเป็นโรคนี้กันเยอะมาก มีปัจจัยหลักอยู่ 2 อย่างครับ: ฮอร์โมนเปลี่ยน:  ช่วงหลังคลอดและให้นมบุตร ฮอร์โมนในร่างกายคุณแม่จะทำให้เส้นเอ็นและข้อต่อต่างๆ มีความอ่อนตัวและหย่อนคล้อยมากกว่าปกติ เพื่อเตรียมรับการเปลี่ยนแปลง แต่ผลเสียคือมันทำให้เส้นเอ็นอักเสบได้ง่ายขึ้นเมื่อถูกใช้งาน ท่าอุ้มลูก:  ท่าอุ้มที่ต้อง "กางนิ้วโ...

  "ทำไมแค่ขยับนิ้วโป้งเบาๆ ก็ปวดจี๊ดจนสะดุ้ง? ถ้าคุณกำลังปวดข้อมือด้านนิ้วโป้งจนแทบหยิบจับอะไรไม่ได้... นี่คือสัญญาณเตือนที่ห้ามมองข้าม" "หมอครับ... แค่จะบิดผ้าขี้ริ้ว หรือยกแก้วน้ำทำไมมันปวดข้อมือจนน้ำตาเล็ดแบบนี้คะ?" นี่คือเสียงสะท้อนจาก 'คุณนก' (นามสมมติ) พนักงานออฟฟิศหญิงวัย 40 ปี ที่เดินเข้ามาหาหมอพร้อมกับมือขวาที่แทบจะใช้งานไม่ได้ เธอเล่าว่าเริ่มจากอาการล้าๆ ที่ข้อมือ จนกลายเป็นปวดแหลมเหมือนเข็มแทงทุกครั้งที่ขยับนิ้วโป้ง แม้แต่จะกดมือถือส่งไลน์หาลูกก็ยังทำไม่ไหว คุณนกพยายามซื้อยาพ่น ยานวดมาทาเองอยู่เป็นเดือน แต่อาการกลับแย่ลงเรื่อยๆ จนเริ่มกังวลว่า "หนูจะเป็นอัมพฤกษ์ที่มือไหมหมอ?" หรือ "ต้องผ่าตัดใหญ่พักฟื้นนานหรือเปล่า?" ความจริงที่หลายคนไม่รู้: ปวดข้อมือแบบนี้ไม่ใช่กระดูกหัก แต่คือ 'ปลอกหุ้มเอ็นข้อมืออักเสบ' อาการที่คุณนกเป็น ภาษาชาวบ้านเราเรียกว่า "โรคปวดข้อมือด้านนิ้วโป้ง" ครับ ไม่เกี่ยวอะไรกับอัมพฤกษ์เลย แต่มันคือการอักเสบของปลอกหุ้มเส้นเอ็นที่ทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของนิ้วโป้ง เมื่อมันอักเสบ ปลอกหุ้มจะห...